Patrzysz na dziecko stojące boso i zauważasz, że jego pięty nie ustawiają się idealnie pionowo? Kostki jakby „uciekają” do środka, a pięty odchylają się na zewnątrz? Rodzice często zaczynają wtedy zastanawiać się, czy dziecko ma koślawość i czy potrzebuje specjalnych butów.
Spokojnie – samo ustawienie stóp nie oznacza jeszcze, że z dzieckiem dzieje się coś złego. Stopy małych dzieci cały czas się rozwijają, a ich wygląd i sposób ustawiania zmieniają się wraz z wiekiem.
Warto jednak obserwować dziecko i – przede wszystkim – dobrze dobierać mu obuwie. But powinien pozwalać stopie pracować, być odpowiednio dopasowany i nie ograniczać jej ruchów.
Co oznacza, że pięty dziecka są koślawe?
Patrząc na stopę od tyłu, możemy zauważyć, że pięta nie jest ustawiona pionowo, lecz odchyla się na zewnątrz, a okolica kostki kieruje się do środka.
Takie ustawienie może występować m.in. razem z elastycznym płaskostopiem. U małych dzieci płaskie stopy są bardzo częste i w wielu przypadkach stanowią naturalny etap rozwoju.
Dlatego nie warto diagnozować dziecka wyłącznie na podstawie zdjęcia, filmu z Internetu czy wyglądu jego butów.
Prosty test, który często pokazują specjaliści
Jedną z rzeczy, na które zwraca się uwagę podczas oceny elastyczności stopy, jest zachowanie łuku stopy podczas stania na palcach.
Jeżeli podczas wspięcia na palce łuk stopy staje się widoczny, może to wskazywać na elastyczny charakter płaskostopia. Nie jest to jednak domowy sposób na postawienie diagnozy – pełną ocenę powinien przeprowadzić specjalista.
A co z ćwiczeniami na stopy?
W mediach społecznościowych można znaleźć wiele prostych ćwiczeń, takich jak:
- wspięcia na palce,
- unoszenie palców przy piętach pozostających na podłożu,
- kontrolowane unoszenie pięt,
- ćwiczenia równoważne,
- ćwiczenia wzmacniające mięśnie stopy i okolicy stawu skokowego.
Takie ćwiczenia bywają wykorzystywane przez fizjoterapeutów, szczególnie gdy dziecko ma dolegliwości, zaburzenia równowagi albo wymaga indywidualnej pracy nad funkcją stopy.
Nie każde dziecko z koślawo ustawioną piętą potrzebuje jednak zestawu ćwiczeń. Najlepiej, aby ćwiczenia były dobrane do konkretnego dziecka przez fizjoterapeutę.
Czy odpowiednie buty mogą „naprawić” koślawość?
To jeden z najważniejszych mitów dotyczących dziecięcego obuwia.
Zwykły but nie jest urządzeniem leczniczym i nie powinien być przedstawiany jako sposób na „wyprostowanie” stopy.
Nie oznacza to jednak, że wybór obuwia nie ma znaczenia. Wręcz przeciwnie – źle dobrany but może ograniczać naturalną pracę stopy, uciskać palce, być zbyt duży, za mały albo nie trzymać się prawidłowo na nodze.
Dlatego zamiast szukać butów, które mają „leczyć”, warto szukać takich, które są dobrze dopasowane do konkretnej stopy i potrzeb dziecka.
Jakie buty wybierać przy koślawo ustawionych piętach?
Nie istnieje jeden model odpowiedni dla każdego dziecka. Są jednak cechy, na które warto zwrócić szczególną uwagę.
1. Odpowiednia długość
But nie może być ani za mały, ani kupiony z ogromnym zapasem „na cały sezon”. Zbyt duży but może przesuwać się na stopie i utrudniać dziecku naturalny chód.
2. Odpowiednia szerokość
Palce powinny mieć miejsce i nie mogą być ściśnięte. Warto patrzeć nie tylko na długość wkładki, ale również na szerokość i kształt przodu buta.
3. Dobre dopasowanie w okolicy pięty
But powinien dobrze leżeć na stopie i nie spadać podczas chodzenia. Nie oznacza to automatycznie konieczności wybierania bardzo twardego, wysokiego zapiętka.
4. Możliwość regulacji
Rzepy, sznurowadła czy inne systemy regulacji pozwalają lepiej dopasować but do tęgości stopy. Jest to szczególnie ważne u dzieci z wąską piętą albo wysokim lub niskim podbiciem.
5. Podeszwa dopasowana do potrzeb dziecka
Stopa powinna mieć możliwość naturalnej pracy. Jednocześnie nie każde dziecko potrzebuje identycznego poziomu elastyczności czy stabilizacji obuwia.
Barefoot czy stabilniejszy but?
To pytanie słyszymy bardzo często.
Buty barefoot mają zazwyczaj szeroki przód, niewielką różnicę wysokości pomiędzy piętą a palcami oraz elastyczną podeszwę. Dzięki temu pozwalają stopie na dużą swobodę ruchu.
Nie oznacza to jednak, że barefoot jest automatycznie najlepszym wyborem dla każdego dziecka z koślawością.
U jednego dziecka świetnie sprawdzi się bardzo elastyczny model, u innego specjalista może zalecić obuwie zapewniające nieco inne dopasowanie lub stabilizację.
Dlatego przy wyraźnych nieprawidłowościach warto najpierw ocenić stopę dziecka, a dopiero później dobierać konkretny typ obuwia.
A co ze sztywnym zapiętkiem?
Przez wiele lat rodzicom często powtarzano, że dobry dziecięcy but musi mieć bardzo sztywny zapiętek.
Dzisiaj wiemy, że nie można stosować tej zasady automatycznie u wszystkich dzieci.
Zdrowa, bezbolesna stopa nie wymaga profilaktycznie bardzo sztywnego obuwia tylko dlatego, że dziecko jest małe. Jeżeli natomiast specjalista po zbadaniu dziecka zaleci konkretny rodzaj stabilizacji, warto kierować się jego wskazówkami.
A wkładki ortopedyczne?
Również tutaj warto uważać z działaniem „na wszelki wypadek”.
Wkładki nie powinny być traktowane jako obowiązkowe wyposażenie każdego dziecka z płaską stopą czy lekko koślawo ustawioną piętą.
Jeżeli dziecko potrzebuje wkładek, najlepiej, aby wynikało to z indywidualnej oceny specjalisty.
Kiedy warto skonsultować stopy dziecka?
Warto porozmawiać z pediatrą, fizjoterapeutą, podologiem lub ortopedą szczególnie wtedy, gdy:
- dziecko skarży się na ból stóp lub nóg,
- szybko męczy się podczas chodzenia,
- często się potyka albo ma wyraźne problemy z równowagą,
- jedna stopa wygląda zdecydowanie inaczej niż druga,
- ustawienie stóp wyraźnie się pogłębia,
- stopa wydaje się sztywna,
- dziecko zaczyna unikać aktywności, które wcześniej nie sprawiały mu problemu.
Najważniejsze: obserwuj dziecko, a nie tylko jego stopy
Łatwo spojrzeć na zdjęcie w Internecie i pomyśleć: „Moje dziecko ma dokładnie to samo!”. W rzeczywistości sposób ustawienia stóp trzeba oceniać w kontekście wieku dziecka, jego chodu, ruchomości stawów, napięcia mięśniowego oraz ewentualnych dolegliwości.
Dlatego nie panikujmy na widok lekko uciekającej pięty, ale też nie ignorujmy objawów, które nas niepokoją.
A przy wyborze butów pamiętajmy o najważniejszej zasadzie:
to but powinien pasować do stopy dziecka – nie stopa dziecka do buta.
Jak dobrać odpowiedni model?
W naszym sklepie znajdziesz dziecięce obuwie różnych marek i o różnych konstrukcjach – od bardzo elastycznych modeli barefoot po klasyczne buty o nieco bardziej stabilnej budowie.
Wśród dostępnych marek znajdziesz m.in. Magical Shoes, DD Step, Primigi, Biomecanics czy Danielki.
Nie wiesz, który model będzie odpowiedni? Przed zakupem zmierz długość stopy dziecka, zwróć uwagę na jej szerokość i podbicie, a w przypadku zaleceń fizjoterapeuty lub ortopedy – kieruj się również wskazówkami specjalisty.
Bo najważniejsze nie jest logo na bucie. Najważniejsze jest to, żeby dziecku było w nim wygodnie i żeby but był odpowiednio dopasowany do jego stopy.
Artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje konsultacji z lekarzem, fizjoterapeutą ani innym specjalistą zajmującym się narządem ruchu dziecka.